Stanowisko Związku Pracodawców EKO-PAK
z dnia 29 lipca 2026 roku
wobec zapowiedzi włączenia jednorazowych opakowań szklanych do systemu kaucyjnego
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w mediach komunikuje, że przez ten resort podjęta została nieodwołalna decyzja, o włączeniu jednorazowych opakowań szklanych do systemu kaucyjnego i podkreśla, że jedynie do ustalenia jest kwestia kiedy to nastąpi. Nauczeni doświadczeniem, obok teoretycznej i mało prawdopodobnej możliwości racjonalnego podejścia MKiS do zaplanowania i wdrożenia tych obowiązków, spodziewamy się raczej postępowania pośpiesznego, obliczonego na populistyczne efekty, tak jak miało to miejsce przy przygotowaniu i wdrożeniu systemu kaucyjnego, oraz jak ma to ciągle miejsce w przypadku prac nad projektem UC100.
Dlatego postulujemy uzasadnione i racjonalne odłożenie decyzji o włączeniu jednorazowych opakowań szklanych do systemu kaucyjnego na rok 2028, i w związku z tym zwracamy uprzejmie uwagę na następujące istotne kwestie, które ten postulat uzasadniają oraz takie, które powinny być gruntownie rozważone przy podejmowaniu decyzji czy w ogóle takie rozwiązanie powinno być wprowadzone:
- system kaucyjny jest na etapie rozwoju, tak logistycznie, jak operacyjnie, i ten proces potrwa jeszcze około dwóch lat. Aktualnie dostarczane są zamówione wcześniej urządzenia, dokonywana jest dalsza integracja systemowa, trwają prace nad stworzeniem organizacji parasolowej. Obecnie trudno stwierdzić, że działalność będzie prowadzić 7 operatorów systemu kaucyjnego, albo ile jednostek wejdzie w ten system.
- Przed podjęciem decyzji o rozszerzeniu systemu kaucyjnego o kolejne frakcje materiałowe konieczne jest przeprowadzenie rzetelnej oceny funkcjonowania obecnego modelupod względem jego efektywności operacyjnej i kosztowej. Ocena ta powinna opierać się na rzeczywistych danych oraz stanowić podstawę zmian legislacyjnych zwiększających efektywność i ograniczających koszty systemu. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że wdrożony w Polsce model oparty na wielu operatorach należy do najdroższych systemów kaucyjnych w Europie, a konkurencja pomiędzy operatorami, zamiast obniżać koszty, prowadzi do ich wzrostu, utrudnia osiąganie efektów skali i optymalizację procesów. Dlatego przed dalszym rozszerzaniem systemu należy w pierwszej kolejności usprawnić jego funkcjonowanie.
- Podkreślamy, że włączenie nowej frakcji materiałowej to nie jest „tylko rozszerzenie” już istniejących rozwiązań, ale całkowita zmiana logistyki i potężna komplikacja strony operacyjnej oraz bardzo wysokie towarzyszące temu koszty. Wymagać to będzie bowiem m.in. całkiem nowych maszyn do przyjmowania opakowań, bo aktualnie zainstalowane i ciągle instalowane RVM (koszt ok. 1,5 miliarda złotych w skali całego kraju!) nie są zaprojektowane do zbierania opakowań ze szkła. Prostą konsekwencją zapowiadanej zmiany jest zdublowanie kosztów w urządzenia obsługujące system oraz znaczne komplikacje i koszty logistyczne.
- Nagła i całkowita zmiana, tak operacyjna jak i logistyczna, z dużym prawdopodobieństwem zahamuje przystępowanie mniejszych jednostek handlu do systemu kaucyjnego, co będzie miało negatywny wpływ tak na uzyskiwane wolumeny i poziomy zbiórki, jak i na ew. poprawę społecznego dostępu do tego systemu, jako niewystarczająco dostępnego i niewygodnego. Punkt przyjęcia opakowania kaucyjnego nie zbliży się do konsumenta, który utwierdzi się tylko, że mimo szumnych zmian to system coraz bardziej niewygodny i z nieustannie trudną dostępnością.
- Handlowe organizacje branżowe od lat zwracają uwagę, że system kaucyjny w najwyższym stopniu komplikuje działalność sklepów, szczególnie mniejszych, i generuje dodatkowe koszty, nie wzięte pod uwagę przez przygotowującego system kaucyjny. Zwracamy mocno uwagę, że poza względami logistycznymi i operacyjnymi, przy włączeniu jednorazowych opakowań szklanych pojawią się fundamentalnie istotne problemy natury sanitarnej i epidemiologicznej oraz ryzyka BHP znacznie trudniejsze niż w aktualnie działającym systemie kaucyjnym. Trzeba podkreślić, że już obecnie funkcjonujące zasady zbiórki opakowań kaucyjnych w placówkach handlowych są kwestionowane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Sanepid), co prowadzi do nakładania kar na personel i prowadzących sklepy realizujących ustawowe obowiązki zbiórki.
- Ewentualne zmiany powinny uwzględniać rozporządzenie PPWR, które m.in. promuje opakowania wielokrotnego użytku. Stosowne i najważniejsze akty delegowane pojawią się do roku 2029. W tym kontekście, szybsze włączenie opakowań szklanych jednorazowych do systemu kaucyjnego, a później kolejne korekty ustawy budzą poważne obawy przedsiębiorców co do stabilności prawa.
- Prawo powinno być jasne, przewidywalne i umożliwiać przewidzenie skutków działań (legal certainity). Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie podkreślał, że obywatel i przedsiębiorca powinni mieć możliwość racjonalnego planowania swoich działań w oparciu o obowiązujące przepisy, bez obawy o nagłe i nieprzewidywalne zmiany regulacyjne.
- Prawo nie powinno być nadregulacją, a znamiona nadregulacji nosi wiele przepisów dotyczących systemu kaucyjnego. Mocno to podkreślamy. Mamy uzasadnione obawy, że pośpieszna i pochopna zmiana przepisów przyniesie kolejne nadregulacje w systemie kaucyjnym.
- Używany jest często argument, że wpierw ma być wprowadzona dobra ustawa o Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, a później system kaucyjny. Mimo to system kaucyjny został wprowadzony najpierw, a teraz pojawia się pomysł fundamentalnej jego zmiany: komplikacji i podwojenia kosztów. Zdecydowanie stoimy na stanowisku, że zakres systemu kaucyjnego nie powinien być zmieniany przed przyjęciem ustawy wprowadzającej efektywną i zgodną z prawem ROP, i która to ustawa musi odpowiadać warunkom wynikającym z rozporządzenia PPWR.
Warszawa, 29 lipca 2026 r.
Do pobrania: