Apel o utworzenie Punktu Kontaktowego ds. PPWR
W imieniu organizatorów warsztatu dyskusyjnego „Cyrkularne opakowania z tworzyw – kluczowe ramy rozwoju”, który odbył się 30 czerwca 2026 r. w Warszawie, dziękujemy Ministerstwu Klimatu i Środowiska za zainteresowanie wydarzeniem oraz w związku z brakiem możliwości uczestnictwa w nim, przekazujemy najważniejsze wnioski i rekomendacje będące wynikiem przeprowadzonych dyskusji, a także zwracamy się z apelem branży o utworzenie Punktu Kontaktowego ds. PPWR przy Ministerstwie Klimatu i Środowiska, który umożliwiłby konsultacyjną formę dalszych prac, w tym w szczególności prac dotyczących przygotowania aktów delegowanych i wykonawczych, w konstruktywnym dialogu z przedstawicielami całego polskiego łańcucha wartości opakowań.
Warsztat dyskusyjny odbył się w ramach inicjatywy Circular Plastics Compass – cyklu spotkań, warsztatów i webinariów branżowych, stworzonego przez Plastics Europe Polska, w ramach którego interesariusze z całego sektora tworzyw sztucznych poszukują najlepszych narzędzi do osiągnięcia konkurencyjnej i cyrkularnej gospodarki tworzyw sztucznych – i był współorganizowany przez Plastics Europe Polska oraz Związek Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK. Udział wzięli w nim przedstawiciele różnych branż i środowisk. Pozwoliło to uzyskać szeroką perspektywę i różne punkty widzenia na najistotniejsze zagadnienia.
Kluczową część spotkania stanowiła dyskusja poświęcona dwóm zagadnieniom: jak zagwarantować najwyższy priorytet recyklingowi odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych w faktycznym postępowaniu z odpadami w Polsce oraz jakie są kluczowe apele branży w zakresie aktów delegowanych do rozporządzenia PPWR w obecnym kształcie. Niniejszym przekazujemy najistotniejsze wnioski, rekomendacje i apele, które są efektem tego spotkania:
• Cele gospodarki odpadami muszą dotyczyć realnego zamykania obiegu gospodarczego. Selektywna zbiórka to najważniejsze narzędzie podnoszenia poziomów recyklingu w Polsce. Szczególnie w przypadku odpadów opakowaniowych, których – jak pokazują dane z raportu Plastics Europe „Tworzywa sztuczne w obiegu zamkniętym” – recykling jest 30 razy efektywniejszy, kiedy odpady są zbierane selektywnie. Wśród koniecznych elementów wspierających lepszą selektywną zbiórkę w dyskusji wskazywano na konieczność określenia w legislacji celów recyklingu każdej frakcji odpadów dla gmin (zamiast obecnych celów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ogólnie odpadów komunalnych), a także na konieczność wprowadzenia mechanizmów stymulujących do wykorzystania powstających w kraju lub w Europie surowców wtórnych, co aktualnie jest ekonomicznie bardzo trudne wobec presji importu recyklatów z Dalekiego Wschodu, często niespełniających warunków wynikających z przepisów europejskich. Spełnienie tego celu powinno być systemowe i skutecznie wspierane ponieważ dopiero wtedy można będzie mówić o spójności działania w całym łańcuchu wartości i faktycznej realizacji gospodarki obiegu zamkniętego.
• Należy zapewnić spójny system, który ułatwi segregowanie odpadów mieszkańcom i będzie je egzekwował oraz będzie zapewniał jak najlepszą jakość selektywnej zbiórki odpadów. Jak wynika z różnych badań i raportów, m.in. Plastics Europe i UNEP/Grid-Warszawa, wciąż znacząca ilość odpadów, która powinna trafić do odpowiedniego worka w ramach systemu selektywnej zbiórki, trafia do czarnego worka (odpadów zmieszanych). Istotnym elementem, nad którym prace na poziomie europejskim dobiegają już końca, będzie zharmonizowany system etykiet przeznaczonych dla konsumentów, umieszczanych na opakowaniach i pojemnikach na odpady. Oprócz tego jednak na poziomie krajowym potrzebny jest spójny system, w którym standardy selektywnej zbiórki w gminach zostaną maksymalnie ujednolicone i który następnie skutecznie wyegzekwuje od mieszkańcom przestrzeganie obowiązku i zasad segregacji.
• Niezbędne jest wdrażanie bodźców regulacyjnych i ekonomicznych, sprzyjających recyklingowi zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, w tym objęcie spalarni systemem ETS. Gospodarki obiegu zamkniętego nie da się rozwijać, wspierając spalanie surowców nadających się do recyklingu. Ilość spalanych odpadów opakowaniowych w Polsce zamiast maleć, gwałtownie wzrasta. W 2024 roku spalaniu poddano 46,1% odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, podczas gdy w 2022 roku było to 40,9%. W tym kontekście głęboko niepokojące jest obserwowane w niektórych kręgach biznesowych i co gorsza administracji publicznej narracji nadającej priorytet spalaniu odpadów i tym samym negowanie znaczenia recyklingu w przywracaniu do obiegu gospodarczego surowców czy pomijanie emisyjności procesów spalania i ich wpływu na klimat.
• Musimy wykorzystać wszystkie komplementarne technologie recyklingu uzupełniające recykling mechaniczny. W toku dyskusji uczestnicy spotkania zgodzili się co do tego, że wszystkie opakowania mogą być recyklowalne, pod warunkiem, że zostaną zaprojektowane lub dostosowana do recyklingu oraz przy zapewnieniu odpowiednich technologii i infrastruktury w odpowiedniej skali. Dlatego musimy rozwijać wszystkie technologie recyklingu uzupełniające recykling mechaniczny. Przemysł wiąże duże nadzieje z recyklingiem chemicznym. Dla wielu mocno regulowanych branż, takich jak branża kosmetyczna, branża medyczna i farmaceutyczna, a przede wszystkim branża spożywcza (opakowania do żywności), recykling chemiczny to bowiem jedyna szansa na spełnienie celów, jakie stawia PPWR i na zapewnienie wysokiej jakości recyklatów. Trzeba usuwać bariery w niewiedzy i bariery prawne w zakresie tej technologii, aby jej rozwój by możliwy. Do zachęcenia biznesu w inwestowanie w nią powinniśmy włączyć wsparcie B&R i komercjalizację tych rozwiązań.
• Strategia dotycząca GOZ powinna być elementem kompleksowej strategii gospodarczej tworzonej w realnym dialogu z biznesem – producentami i przetwarzającymi odpady opakowaniowe. Uczestnicy spotkania zgodnie wskazali, że z perspektywy biznesu realizację celów gospodarki obiegu zamkniętego w Polsce uniemożliwia obecnie przede wszystkim brak jasności i pełnego sformułowania zapisów PPWR oraz niespójności między zapisami PPWR a polskim prawem. Przedsiębiorcy trwają w zastoju w obszarze GOZ, ponieważ wobec tych niejasności i niepewności przepisów nie wiedzą, jak planować rozwój, a planowanie jest kluczowe do wydajnej i skutecznej działalności. Uczestnicy warsztatu podkreślali, że w obecnej sytuacji geopolitycznej, realiach gospodarczych i w obliczu obowiązków wyznaczanych przez PPWR bez stałego dialogu z regulatorem i kompleksowej strategii, która weźmie pod uwagę realia funkcjonowania branż, nie znajdą one alternatywnych rozwiązań, a zostaną osłabione, pomniejszone lub wykluczone z rynku.
• Potrzebne jest zapewnienie sposobów, narzędzi i platformy wzajemnej wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy przedsiębiorstwami, administracją i innymi interesariuszami. Ze względu na kompleksowy wymiar PPWR i jego wpływ na cały łańcuch wartości we wszystkich sektorach gospodarki, stała współpraca i przepływ informacji od regulatora do rynku i od rynku do regulatora stanowi element konieczny. Ma to szczególne znaczenie w okolicznościach tworzenia najważniejszych szczegółów regulacyjnych w formie aktów delegowanych i wykonawczych, które będą miały konkretny i nieunikniony wpływ na operacje i koszty. Jednocześnie dla uczestników warsztatu jasne jest, że prowadzenie działań wokół PPWR oraz doprecyzowywania jego zapisów musi być skoordynowane i aktywnie prowadzone przez krajowego legislatora w bieżącej współpracy z branżami. Przykładem pożądanej formuły takiej współpracy mogą być spotkania konsultacyjne prowadzone z wykorzystaniem technik wspomagających wypracowanie rozwiązań, jakie znane są np. z procesów mediacji. Potrzebny jest lider zarządzający rozmowami całego łańcucha wartości opakowań i prowadzący cały proces w konstruktywny sposób w oparciu o konkretne cele. Dostrzegamy tu naturalną przestrzeń na wspólną platformę dla regulatora, biznesu i innych istotnych interesariuszy, z liderską rolą regulatora.
• Współpraca musi oprzeć się na konsultacjach skupionych na bardziej holistycznej analizie konkretnych zagadnień, uwzględniającej realia polskiej gospodarki, w tym luki rynkowej i inwestycyjnej czy koszty energii. Oprócz dyskusji nad propozycjami do aktów delegowanych do PPWR ważne jest także zdiagnozowanie luk na polskim rynku. Działania i decyzje powinny być poprzedzone check listą weryfikacyjną poszczególnych propozycji, pozwalającą przeanalizować, czy i w jakim stopniu jesteśmy przygotowani na zaproponowane rozwiązanie oraz jakie są warunki brzegowe jego wdrożenia. Analizy takie mogłyby koncentrować się nie tylko na wybranych branżach z łańcucha wartości opakowań z tworzyw sztucznych, ale także na wybranych zagadnieniach na poziomie krajowym. Powinny także uwzględniać potrzebę zachowania podstawowych funkcji opakowań, takich jak bezpieczeństwo produktu, ochrona jakości czy ograniczanie strat produktowych.
W nawiązaniu do wyżej przedstawionych wniosków zwracamy się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z apelem o utworzenie Punktu Kontaktowego ds. PPWR. Pełniłby on funkcję niezbędnej, holistycznej platformy do wymiany wiedzy pomiędzy interesariuszami (w tym różnymi Ministerstwami i organami administracyjnymi, zajmującymi się gospodarką obiegu zamkniętego, gospodarką odpadową lub innymi elementami złożonego systemu składającego się na budowanie gospodarki cyrkularnej), potrzeb, analizy wyzwań i barier, a przede wszystkim platformę do wspólnego poszukiwania rozwiązań, które będą możliwe do wdrożenia w praktyce, dzięki czemu przyniosą oczekiwane efekty. Apelujemy o otwartość na doświadczenie i ekspertyzę biznesu w Polsce oraz o wykorzystanie tego cennego, połączonego głosu różnych branż, którego znaczenie i potencjał nie były do tej pory doceniane.
Wyrażamy głęboką nadzieję, że wszystkie konkluzje z warsztatu będą stanowić cenny i praktyczny wkład w dalsze prace nad krajowym wdrażaniem rozporządzenia PPWR, a także przyczynią się do zbudowania bliskiej współpracy pomiędzy Ministerstwem a polskim przemysłem. Cyrkularna transformacja złożonego systemu tworzyw sztucznych, w tym sektora opakowań, nie powiedzie się bez zaangażowania wszystkich uczestników systemu, w tym legislatora i administracji publicznej. Jesteśmy przekonani, że połączenie w dialogu cennych głosów Ministerstwa oraz przemysłu, zamiast dalszego prowadzenia odrębnych monologów, przyniosłoby wymierne korzyści polskiemu środowisku i gospodarce.
Wszelkie komentarze, uwagi i informacje zwrotne Ministerstwa Klimatu i Środowiska w odniesieniu do przedstawionych postulatów biznesów, na których działalność wpłynie rozporządzenie, będą miały kluczowe znaczenie dla dalszych wspólnych wysiłków na rzecz skutecznego wdrożenia PPWR. Na zakończenie pragniemy potwierdzić nieustanną pełną otwartość do podjęcia bezpośrednich rozmów, zorganizowania kolejnej tury warsztatu dyskusyjnego, omówienia oczekiwań wobec Punktu Kontaktowego ds. PPWR lub innej formy kontaktu preferowanej przez Ministerstwo, która – w świetle obowiązków wynikających z rozporządzenia PPWR – w gronie kluczowych interesariuszy pozwoli określić potrzebne ramy rozwoju cyrkularnych opakowań i tym samym umożliwi efektywną gospodarkę obiegu zamkniętego w praktyce.
Do pobrania:
Apel o utworzenie Punktu Kontaktowego ds. PPWR (współpraca z Plastics Europe)